ମଙ୍ଗଳବାର ଅପରାହ୍ନରେ ଦିଲ୍ଲୀ ଏନସିଆର ସମେତ ଉତ୍ତର ଭାରତରେ ଭୂକମ୍ପ ଅନୁଭୂତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ଭୂକମ୍ପର କେନ୍ଦ୍ରସ୍ଥଳ ନେପାଳରେ ଥିଲା। ରିକ୍ଟର ସ୍କେଲରେ ଏହାର ତୀବ୍ରତା 5.8 ବୋଲି ରିପୋର୍ଟ କରାଯାଇଛି । ରାତି ପ୍ରାୟ 2.28 ସମୟରେ ଆସିଥିବା ପ୍ରବଳ କମ୍ପନ ଯୋଗୁଁ ଲୋକମାନେ ଘରୁ ବାହାରକୁ ଆସିଥିଲେ। ସର୍ବଶେଷରେ, କାହିଁକି ଭୂକମ୍ପ ହୁଏ, ଆସନ୍ତୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ବୁଝିବା।
ଭୂକମ୍ପ କାହିଁକି ଘଟେ?
ପୃଥିବୀ ମୁଖ୍ୟତଃ ଚାରୋଟି ସ୍ତରରେ ଗଠିତ । ଇନର କୋର, ଆଉଟର କୋର, ମୈନଟେଲ ଏବଂ କ୍ରଷ୍ଟ । ଭୂତଳ ଏବଂ ଉପର ମୈନଟେଲ କୋରକୁ ଲିଥୋସ୍ପେୟର କୁହାଯାଏ । ଏହି 50 କିଲୋମିଟର ମୋଟା ସ୍ତରକୁ ଟେକ୍ଟୋନିକ୍ ପ୍ଲେଟ୍ ନାମକ ଅନେକ ବିଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି । ପୃଥିବୀ ଭିତରେ 7 ଟି ପ୍ଲେଟ୍ ଅଛି, ଯାହା କ୍ରମାଗତ ଭାବରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କରେ ।ଯେତେବେଳେ ଏହି ପ୍ଲେଟଗୁଡ଼ିକ ଅଧିକ ଗତି କରେ, ଏକ ଭୂମିକମ୍ପ ଅନୁଭୂତ ହୁଏ ।
ଭୂକମ୍ପର ତୀବ୍ରତା କିପରି ମାପ କରାଯାଏ?
ରିକ୍ଟର ସ୍କେଲ ଦ୍ୱାରା ଭୂକମ୍ପ ମାପ କରାଯାଏ । ଏହାକୁ ରିକ୍ଟର ମ୍ୟାଗ୍ନିଚ୍ୟୁଡ୍ ଟେଷ୍ଟ ସ୍କେଲ୍ କୁହାଯାଏ । ରିକ୍ଟର ସ୍କେଲରେ ୧ ରୁ ୯ ସ୍କେଲରେ ଭୂକମ୍ପ ମାପ କରାଯାଏ । ଏହାର କେନ୍ଦ୍ର ଅର୍ଥାତ୍ ଭୂକମ୍ପରୁ ଭୂକମ୍ପ ମାପ କରାଯାଏ । ଭୂକମ୍ପ ସମୟରେ ପୃଥିବୀ ଭିତରୁ ବାହାରୁଥିବା ଶକ୍ତିର ତୀବ୍ରତା ଏହା ଦ୍ୱାରା ମାପ କରାଯାଏ । ଏହି ତୀବ୍ରତା ଭୂକମ୍ପର ପରିମାଣ ବିଷୟରେ ଏକ ଧାରଣା ଦେଇଥାଏ । ଭୂକମ୍ପର ତୀବ୍ରତା ଭୂକମ୍ପରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଶକ୍ତି ତରଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ମପାଯାଇଥାଏ । ଏହି ତରଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ଶହ ଶହ କିଲୋମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କମ୍ପିତ ହୁଏ ଏବଂ ପୃଥିବୀରେ ଫାଟ ସୃଷ୍ଟି କରେ ।
ଜାଣନ୍ତୁ ଭୂକମ୍ପର କେନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ତୀବ୍ରତାର ଅର୍ଥ କ’ଣ?
ଭୂକମ୍ପର କେନ୍ଦ୍ରସ୍ଥଳ ହେଉଛି ସେହି ସ୍ଥାନ ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ଲେଟଗୁଡିକର ଗତିବିଧି ଭୌଗୋଳିକ ଶକ୍ତି ମୁକ୍ତ କରିଥାଏ । ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଭୂକମ୍ପ କମ୍ପନ ଅଧିକ । କମ୍ପନର ଆବୃତ୍ତି ଦୂର ହେବା ସହିତ ଏହାର ପ୍ରଭାବ କମିଯାଏ ।ଯଦି ରିକ୍ଟର ସ୍କେଲରେ 7 କିମ୍ବା ଅଧିକ ତୀବ୍ରତା ସହିତ ଭୂକମ୍ପ ହୁଏ, ତେବେ 40 କିଲୋମିଟର ବ୍ୟାସାର୍ଦ୍ଧରେ ଏହି ଝଟକା ତୀବ୍ର ହେବ ।
ଭାରତ ଭୂକମ୍ପରେ ଅଧିକ ପ୍ରବୃତ୍ତ କି?
ବାସ୍ତବରେ ଭାରତୀୟ ପ୍ଲେଟ ହିମାଳୟରୁ ଆଣ୍ଟାର୍କଟିକ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତାରିତ ।ଏହା କେବଳ ପାକିସ୍ତାନ ସୀମାକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରେ। ଭୌଗୋଳିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏହା ହିମାଳୟର ଦକ୍ଷିଣରେ ଅଛି। ଯେତେବେଳେ ୟୁରାସିଆନ୍ ପ୍ଲେଟ୍ ହିମାଳୟର ଉତ୍ତରରେ ଅଛି । ଭାରତୀୟ ପ୍ଲେଟ୍ ଉତ୍ତର–ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଇଉରାସିଆନ୍ ପ୍ଲେଟ୍ ଆଡକୁ ଗତି କରୁଛି ଯେଉଁଠାରେ ଚୀନ୍ ଇତ୍ୟାଦି ଅବସ୍ଥିତ । ଯଦି ଏହି ପ୍ଲେଟଗୁଡିକ ଧକ୍କା ହୁଏ, ତେବେ ଭୂକମ୍ପର କେନ୍ଦ୍ର ଭାରତରେ ହେବ।
ଭାରତର କେଉଁ ଅଂଶ ଅଧିକ ବିପଦରେ?
ଭୂକମ୍ପ ହେବାର ଆଶଙ୍କା ଅନୁଯାୟୀ ଭାରତକୁ ଚାରୋଟି ଜୋନରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି। ଜୋନ୍ ଦ୍ୱିତୀୟ – ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତୀୟ ଅଞ୍ଚଳ ଯାହା ସର୍ବନିମ୍ନ ଅସୁରକ୍ଷିତ ଅଟେ। ଜୋନ୍ ତିନି – କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଭାରତ, ଜୋନ୍ ଚାରି – ଉତ୍ତର ଭାରତର ତରାଇ ଅଞ୍ଚଳ, ଦିଲ୍ଲୀ, ଜୋନ୍ ପାଞ୍ଚ – ହିମାଳୟ ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ ଉତ୍ତର ପୂର୍ବ ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ କଚ୍ଛ । ଏଥି ସହିତ, ଜୋନ୍ ପାଞ୍ଚରେ ସବୁଠାରୁ ବିପଜ୍ଜନକ ଅଞ୍ଚଳ ରହିଛି ।
55 Total Count
