ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲାର ଭୁବନ ବ୍ଲକର ଭୁବନ ଗ୍ରାମରେ ପାଳିତ ଭୁବନ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦଶହରା ବଳଦ ଯାତ୍ରା ଏକ ବିଶେଷ ପର୍ବ ଭାବେ ପରିଚିତ। ଏହି ଯାତ୍ରା ଥୋଡିଆ ଓ ବଳଦିଆ ଜାତିର ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପାଳିତ ହୁଏ। ଏଥିରେ ଗ୍ରାମବାସୀ ବଳଦଙ୍କୁ ଆଦର, ସମ୍ମାନ ଓ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା ସହ ଭସାଣୀ ଶୋଭାଯାତ୍ରାରେ ସାମିଲ କରନ୍ତି।
ଗ୍ରାମର ଇତିହାସ-
‘ଭୋବନା’ ନାମକ ଜାତିର ମତାନୁସାରେ ଗ୍ରାମର ନାମ ରାଣୀ ଭୁବନା ସୁନ୍ଦରୀଙ୍କ ନାମରୁ ପଡ଼ିଛି। ଭୁବନ ଗ୍ରାମ ଦକ୍ଷିଣ ଏସିଆର ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଗ୍ରାମ ଭାବେ ପରିଚିତ। ୧୯୭୨ ମସିହାରେ ଗ୍ରାମଟି ଏନଏସସିର ମାନ୍ୟତା ପାଇଥିଲା। ଏଠାରେ ପ୍ରାୟ ୩୬ ପାଟକ ବା ଜାତିର ଲୋକ ବାସ କରନ୍ତି। ଗ୍ରାମବାସୀ ଭାଇଚାରା ଓ ସଦଭାବକୁ ବଜାୟ ରଖି ପିଢ଼ିପରେ ପିଢ଼ି, ଖାଣ୍ଟିଓଡ଼ିଆ ଦଶହରାକୁ ଏକ ନିଆରା ଢଙ୍ଗରେ ପାଳନ କରୁଛନ୍ତି।
ଦଶହରାର ବିଶେଷତା-
ଭୁବନ ଦଶହରାରେ ବଳଦ ମୁଖ୍ୟ ଆକର୍ଷଣ। ବଡ଼ ବଡ଼ ବଳଦକୁ ସଜାଇ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା କରାଯାଏ। କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁସାରେ, ପୂର୍ବେ ଥୋଡିଆ ଓ ବଣିଆ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ଶଗଡ଼ଗାଡ଼ି ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟବସାୟ ଓ ଯାତାୟତ କରୁଥିଲେ, ଯାହାରେ ବଳଦିଆ ଲୋକ ସହାୟତା କରୁଥିଲେ। ଏହି ପରମ୍ପରା ଏବେ ଦଶହରାରେ ପୁନର୍ଜୀବିତ ହୁଏ।
ପୂଜା ପ୍ରଥା-
ବଳଦଙ୍କୁ ମାଳି, ଅଳଙ୍କାର, ଘଣ୍ଟି, ଘାଗୁଡ଼ି, ରଙ୍ଗୀନପର ଓ ବେଲଭେଟ କନାରେ ସୁସଜ୍ଜିତ କରାଯାଏ।ଘର ମହିଳାମାନେ ଘରଦ୍ୱାର, ଅଗଣାରେ ଝୋଟି, ମୁରୁଜ ବୁଣି ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣକଳସ ରଖି ପୂଜା କରନ୍ତି।ବନ୍ଦାଣ ଖୁଣ୍ଟ ପୂଜା ମାଧ୍ୟମରେ ବଳଦକୁ ମନ୍ତୁରା ଦିଆଯାଏ, ଯାହା ସହିତ ବଳଦ ରାତିରେ ୩–୪ କି.ମି ଯାତ୍ରା କରେ।
ଭସାଣୀ ଶୋଭାଯାତ୍ରା-
ବଣିଜାରୀ ଦେବୀଙ୍କ ବଡ଼ ଟାହିଆ ବଳଦଙ୍କ ଉପରେ ରାତି ସାରା ଚାଲିଥାଏ।ପଟୁଆର ଉଚ୍ଚ ଧ୍ୱନି ସହ ବଳଦ ଶିଖିଥିବା ପରେ ଯାତ୍ରାରେ ସଫଳତାର ସହଭାଗ ନେଇଥାଏ।
ଅନ୍ତିମ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ-
ଦଶହରାର ଶେଷ ଦିନ: ବଳଦ ଯାତ୍ରା, ଦୁର୍ଗାମେଢ଼ ଭସାଣୀ ଯାତ୍ରା, ରାବଣ ପୋଡ଼ି।ପରେ ଗୁଜୁରୀହାଟରେ ମେଳଣ, ଯେଉଁଠାରେ ମା ଦୁର୍ଗା ମେଳାଣି ନେଇଥାନ୍ତି।ଯାତ୍ରା ସମୟରେ ବାଘନାଚ, ଷଣ୍ଢ ଲଢ଼େଇ, ଲୋକନୃତ୍ୟ ସାଙ୍ଗ, ଶିଙ୍ଗବାଜା, ବୀର ବାଦ୍ୟ, ଅର୍କେଷ୍ଟ୍ରା, ଡିଜେ ଶବ୍ଦ ଭୁବନକୁ କମ୍ପାଇ ଦିଏ।
ପ୍ରସିଦ୍ଧି-
ଏହି ଯାତ୍ରା ଭୁବନ ଏବଂ ଆଖପାଖରୁ ଲୋକମାନେ ଦେଖିବାକୁ ଆସନ୍ତି। ପଡ଼ୋଶୀ ଜିଲ୍ଲାରୁ: ଅନୁଗୁଳ, ଯାଜପୁର, କେନ୍ଦୁଝର, ଭଦ୍ରକ, ବାଲେଶ୍ୱର ଲୋକମାନେ ଯାତ୍ରାର ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି।
ଭୁବନର ଦଶହରା ବଳଦ ଯାତ୍ରା ଏକ ଆଇତିହାସିକ, ପାରମ୍ପରିକ, ଓ ଲୋକପ୍ରିୟ ପର୍ବ, ଯାହାରେ ବଳଦଙ୍କ ସମ୍ମାନ, ମା ବଣିଜାରୀ ଦେବୀଙ୍କ ପୂଜା, ରାତିର ଶୋଭାଯାତ୍ରା ସହ ଗାଁ ଲୋକମାନେ ଭାଗ ନେଇଥାନ୍ତି।

