ଭାରତରେ ପେଟ୍ରୋଲ ଏବଂ ଡିଜେଲ ଦର ଅଧିକ ରହିବା ପଛରେ କେତେକ ପ୍ରମୁଖ ଅର୍ଥନୈତିକ ଏବଂ ବାହ୍ୟ କାରଣ ରହିଛି। ଏହି ବିଷୟକୁ ସହଜରେ ବୁଝିବା ପାଇଁ ୫ଟି ମୁଖ୍ୟ କାରଣ
୧. କେନ୍ଦ୍ର ଓ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ଟ୍ୟାକ୍ସ (Taxes and Duties):
ଭାରତରେ ପେଟ୍ରୋଲର ଅସଲି ଦାମ ଉପରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ‘ଏକ୍ସସାଇଜ୍ ଡ୍ୟୁଟି’ (Excise Duty) ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ସରକାରମାନେ ‘ଭାଟ୍’ (VAT/Sales Tax) ଲଗାଇଥାନ୍ତି। ଖୁଚୁରା ମୂଲ୍ୟର ଏକ ବଡ଼ ଭାଗ କେବଳ ଟ୍ୟାକ୍ସ ବାବଦରେ ଯାଇଥାଏ, ଯାହା କାରଣରୁ ଦର ବହୁତ ବଢ଼ିଯାଏ।
୨. ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ ଅଶୋଧିତ ତେଲ (Crude Oil) ଦର:
ଭାରତ ନିଜ ଆବଶ୍ୟକତାର ପ୍ରାୟ ୮୦-୮୫ ପ୍ରତିଶତ କ୍ରୁଡ୍ ଅଏଲ୍ ବାହାର ଦେଶରୁ ଆମଦାନୀ କରେ। ଯଦି ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ କ୍ରୁଡ୍ ଅଏଲ୍ ର ମୂଲ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ, ତେବେ ଭାରତରେ ପେଟ୍ରୋଲ ଦର ଆପେ ଆପେ ମହଙ୍ଗା ହୋଇଯାଏ।
୩. ଟଙ୍କା ତୁଳନାରେ ଡଲାରର ମୂଲ୍ୟ (Rupee vs Dollar Rate):
ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରୁ ତେଲ କିଣିବା ପାଇଁ ଭାରତକୁ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାରରେ ପେମେଣ୍ଟ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ। ଯଦି ଡଲାର ତୁଳନାରେ ଭାରତୀୟ ଟଙ୍କାର ମୂଲ୍ୟ ହ୍ରାସ ପାଏ, ତେବେ ତେଲ କିଣିବା ପାଇଁ ଅଧିକ ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବାକୁ ପଡ଼େ, ଯାହାର ସିଧାସଳଖ ପ୍ରଭାବ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼େ।
୪. ମାଲ୍ ପରିବହନ ଖର୍ଚ୍ଚ (Freight and Dealer Commission):
ବିଦେଶରୁ ଆସୁଥିବା ତେଲକୁ ରିଫାଇନାରୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆଣିବା ଏବଂ ପରେ ସେଠାରୁ ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ପେଟ୍ରୋଲ ପମ୍ପକୁ ପଠାଇବା ପାଇଁ ବହୁତ ବଡ଼ ପରିବହନ ଖର୍ଚ୍ଚ (Freight Charges) ହୋଇଥାଏ। ଏହା ସହିତ ପେଟ୍ରୋଲ ପମ୍ପ ଡିଲରମାନଙ୍କ କମିଶନ ମଧ୍ୟ ଏହି ମୂଲ୍ୟରେ ଯୋଡ଼ାଯାଏ।
୫. ବିଶ୍ୱ ରାଜନୈତିକ ସଂକଟ (Geopolitical Tensions):
ତେଲ ଉତ୍ପାଦନ କରୁଥିବା ଦେଶ (ଯେପରିକି ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟ କିମ୍ବା ରୁଷ-ୟୁକ୍ରେନ) ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଉତ୍ତେଜନା ଦେଖାଦେଲେ ତେଲର ଯୋଗାଣ (Supply) ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ସପ୍ଲାଇ କମିବା କାରଣରୁ ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ଦାମ ବଢ଼ିଯାଇଥାଏ।
68 Total Count