ଗତ ଦୁଇ ମାସ ଧରି ସମଗ୍ର ଦେଶରେ ଚାଲିଥିବା ଗଣତନ୍ତ୍ରର ମହାନ ପର୍ବ ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନର ସପ୍ତମ ତଥା ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଭୋଟ୍ ସହିତ ଆଜି (ଶନିବାର, ଜୁନ୍ 1) ପରିସମାପ୍ତି ଘଟିବ । ଏହା ପରେ, ସମସ୍ତ ନଜର ଜୁନ୍ 4ରେ ଉପରେ, ଯେତେବେଳେ ଇଭିଏମ୍ ଖୋଲାଯିବ ଏବଂ ଭୋଟ୍ ଗଣନା ସହିତ ଫଳାଫଳ ଘୋଷଣା କରାଯିବ । କିନ୍ତୁ ଏହାପୂର୍ବରୁ ସମସ୍ତେ ଏକଜିଟ୍ ପୋଲ୍ (ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ 2024 ଏକଜିଟ୍ ପୋଲ୍) କୁ ଅପେକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି, ଯାହା ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଭୋଟ୍ ଶେଷ ହେବା ପରେ ଆଜି ପ୍ରକାଶ ପାଇବ। ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ହେଉ କିମ୍ବା ରାଜ୍ୟସଭା ନିର୍ବାଚନ ହେଉ, ଏକ୍ଜିଟ୍ ପୋଲ୍ ବିଷୟରେ ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ରହିଥାଏ । ଯାହା ମାଧ୍ୟମରେ ଫଳାଫଳଗୁଡିକରେ କିଏ ଆଗରେ ରହିବ ସେନେଇ ପୋଲ୍ ଏଜେନ୍ସିଗୁଡିକ ପୂର୍ବାନୁମାନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି। ଏକଜିଟ୍ ପୋଲ୍ କ’ଣ ଏବଂ ସେଥିରେ ପୂର୍ବାନୁମାନ କେତେ ସଠିକ୍?
ଏକଜିଟ୍ ର ଅର୍ଥ ବାହାରକୁ ବାହାରିବା । ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ଏକଜିଟ୍ ପୋଲ୍ ଅର୍ଥ ହେଉଛି ନିର୍ବାଚନ ଫଳାଫଳକୁ ବାହାରକୁ ଆଣିଥାଏ । ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଭୋଟ୍ ସମାପ୍ତ ହେବା ପରେ ଏବଂ ଫଳାଫଳ ଘୋଷଣା ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଏକ୍ଜିଟ୍ ପୋଲ୍ ସବୁବେଳେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥାଏ । ଏକଜିଟ୍ ପୋଲ୍ ଭୋଟରଙ୍କ ରାଜନୈତିକ ପସନ୍ଦ ଉପରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଧାରିତ । ମତଦାନ ବୁଥ ବାହାରେ ଭୋଟରଙ୍କ ସାକ୍ଷାତକାର ନିଆଯାଇଥାଏ। ସେମାନଙ୍କୁ କିଛି ପ୍ରଶ୍ନ ପଚରାଯାଏ । ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକ ସାଧାରଣତଃ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଅଟେ-
- ଆପଣ କାହାକୁ ଭୋଟ୍ ଦେଇଛନ୍ତି?
- ଆପଣ କେଉଁ ପାର୍ଟିକୁ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି?
- ଆପଣ କାହାକୁ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି?
- କେଉଁ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଆପଣ ଭୋଟ୍ ଦେଇଛନ୍ତି?
ପୋଲିଂ ବୁଥରେ ସର୍ଭେ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ 10 କିମ୍ବା 20 ଭୋଟରଙ୍କୁ ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରନ୍ତି । ଏଥିରୁ ବାହାରୁଥିବା ତଥ୍ୟକୁ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରି, ହାରାହାରି ଫଳାଫଳ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ । କେଉଁ ଦଳ କେଉଁ ଆସନ ଓ କେତେ ଆସନ ପାଇପାରିବ ଏବଂ କେଉଁ ଦଳ ସରକାର ଗଠନ କରିବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି ତାହାର ଏହି ଫଳାଫଳ ନିଜେ ଆକଳନ କରିଥାଏ। ଏକ୍ଜିଟ୍ ପୋଲରେ ବିଶେଷ ଧ୍ୟାନ ନିଆଯାଏ ଯେ ଏକ ବହୁତ ବଡ଼ ନମୁନା ସର୍ଭେ କରାଯାଏ, ଅର୍ଥାତ୍ ଯଥାସମ୍ଭବ ଲୋକଙ୍କ ମତାମତ ଜାଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଏ ।
ଏକଜିଟ୍ ପୋଲରେ ରାଜନୈତିକ ଦଳମାନେ କେବଳ ସେମାନଙ୍କର ବିଜୟ କିମ୍ବା ପରାଜୟର ସମ୍ଭାବନାକୁ ଆକଳନ କରିପାରିବେ। ଦେଶରେ ଏକଜିଟ୍ ପୋଲ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଥିବା କେତେକ ପ୍ରମୁଖ ପୋଲ୍ ଏଜେନ୍ସିରେ ସି-ଭୋଟର, ଆକ୍ସିସ୍ ମାଇଁ ଇଣ୍ଡିଆ, ସିଏନ୍ଏକ୍ସ, ଚାଣକ୍ୟ ଇତ୍ୟାଦି ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ, ଯାହାର ନିର୍ବାଚନ ସର୍ଭେ ପରେ ପ୍ରକାଶିତ ଏକଜିଟ୍ ପୋଲ୍ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଶ୍ୱାସଯୋଗ୍ୟ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ।
ଏକଜିଟ୍ ପୋଲ୍ ପାଇଁ କେଉଁ ନିୟମ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ?
ଲୋକ ପ୍ରତିନିଧୀ ଅଧିନିୟମ, 1951 ର ଧାରା 126A ଅନୁଯାୟୀ ଦିଆଯାଇଥିବା ଆଦେଶଗୁଡିକ ଏକଜିଟ୍ ପୋଲ୍ ପାଇଁ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ।
ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ ମଧ୍ୟ ସମୟ ସମୟରେ ଏକଜିଟ୍ ପୋଲ୍ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଏହାର ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ଜାରି କରିଥାଏ।
ନିର୍ବାଚନ କମିଶନଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପ୍ରଭାବିତ ନହେବା।
ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଭୋଟ୍ ଶେଷ ହେବାର ଅଧ ଘଣ୍ଟା ପରେ ଏକଜିଟ୍ ପୋଲ୍ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇପାରିବ ।
ଯେକୌଣସି ପୋଲ୍ ଏଜେନ୍ସି ଏହାର ଏକଜିଟ୍ ପୋଲ୍ ପ୍ରକାଶ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗଙ୍କ ଅନୁମତି ନେବାକୁ ପଡ଼ିବ ।
ଭାରତରେ ପ୍ରଥମ ଏକଜିଟ୍ ପୋଲ୍ କେବେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା?
- 1957 ମସିହାରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ଭାରତରେ ପ୍ରଥମ ଏକଜିଟ୍ ପୋଲ୍ କରାଯାଇଥିଲା।
- ଏହି ଏକଜିଟ୍ ପୋଲ୍ ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ଅଫ୍ ପବ୍ଲିକ୍ ଓପିନିଅନ୍ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିଲା।
1936 ମସିହାରେ ଆମେରିକାରେ ବିଶ୍ୱର ପ୍ରଥମ ଏକଜିଟ୍ ପୋଲ୍ କରାଯାଇଥିଲା।
ନ୍ୟୁୟର୍କ ସହରରେ ଜର୍ଜ ଗୈଲାଅପ୍ ଏବଂ କ୍ଲୋଡ୍ ରବିନ୍ସନ୍ ଏହି ନିର୍ବାଚନ ସର୍ଭେ କରିଥିଲେ। - ଭୋଟରଙ୍କ ମତକୁ ଆଧାର କରି ଏହି ସର୍ଭେରେ ଫ୍ରାଙ୍କଲିନ୍ ଡି ରୁଜଭେଲ୍ଟଙ୍କ ବିଜୟର ସମ୍ଭାବନା ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା।
- ଫଳାଫଳ ବାହାରିବା ପରେ ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ନିର୍ବାଚନରେ ଫ୍ରାଙ୍କଲିନ୍ ଡି ରୁଜଭେଲ୍ଟ ଜିତିଥିଲେ।
- 1937 ମସିହାରେ ବ୍ରିଟେନରେ ଏବଂ 1938 ରେ ଫ୍ରାନ୍ସରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଏକଜିଟ୍ ପୋଲ୍ କରାଯାଇଥିଲା।
- ଏହି ଦେଶ ବ୍ୟତୀତ ଆଜି ବିଶ୍ୱର ଅନେକ ଦେଶରେ ଏକଜିଟ୍ ପୋଲ୍ ମଧ୍ୟ କରାଯାଇଛି।
ଭାରତରେ ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ଏକଜିଟ୍ ପୋଲର ପୂର୍ବାନୁମାନ କେତେ ସଠିକ୍?
ଏକଜିଟ୍ ପୋଲର ପୂର୍ବାନୁମାନ କେତେ ସଠିକ୍ ବୋଲି ଆକଳନ କରିବାକୁ, ଆମେ ଗତ 4 ଟି ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନର ଏକଜିଟ୍ ପୋଲ୍ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିପାରିବା।
- ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ 2019 ରେ, ଅଧିକାଂଶ ଏକଜିଟ୍ ପୋଲରେ ବିଜେପି ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ଏନଡିଏ ପାଇଁ 300+ ଆସନ ପୂର୍ବାନୁମାନ କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଭୁଲରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା।
2019 ରେ ବିଜେପି 303 ଟି ଆସନ ଏବଂ ଏନଡିଏ 350 ଟି ସିଟ୍ ପାଇଛି। ଏକଜିଟ୍ ପୋଲରେ କଂଗ୍ରେସ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ୟୁପିଏ 100 ଟି ସିଟ୍ ପାଇବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଥିଲା, କିନ୍ତୁ କଂଗ୍ରେସ ମାତ୍ର 52 ଟି ସିଟ୍ ପାଇଥିଲା ।
2014 ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ଏନଡିଏ ଅଧିକାଂଶ ସର୍ଭେରେ ପ୍ରାୟ 290 ଟି ସିଟ୍ ପାଇବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଥିବାବେଳେ ୟୁପିଏ 150+ ସିଟ୍ ପାଇବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଥିଲା।
2014 ରେ ଯେତେବେଳେ ଫଳାଫଳ ବାହାରିଲା, ଏନଡିଏରେ 336 ଟି ସିଟ୍ ଥିବାବେଳେ ୟୁପିଏର ଆକାଉଣ୍ଟ କେବଳ 66 ଟି ସିଟରେ ଅଟକି ରହିଥିଲା।
2009 ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ଏନଡିଏ ପ୍ରାୟ 180 ଟି ସିଟ୍ ଏବଂ ୟୁପିଏ ପ୍ରାୟ 200 ଟି ସିଟ୍ ପାଇବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଥିଲା।
2009 ରେ ଯେତେବେଳେ ଫଳାଫଳ ବାହାରିଲା, ଏନଡିଏକୁ 159 ଟି ସିଟ୍ ମିଳିଥିବାବେଳେ ୟୁପିଏ 262 ଟି ସିଟ୍ ମିଳିଥିଲା ।
ସବୁଠାରୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଫଳାଫଳ 2004 ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ହୋଇଥିଲା। ଏଥିରେ ଏନଡିଏକୁ 230 ରୁ 275 ସିଟ୍ ଏବଂ ୟୁପିଏକୁ 180 ରୁ 190 ସିଟ୍ ପାଇବା ସମ୍ଭାବନା ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ଯେତେବେଳେ 2004 ର ଫଳାଫଳ ବାହାରିଲା, ଏନଡିଏ କେବଳ 181 ଟି ସିଟ୍ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ଥିବାବେଳେ ୟୁପିଏ 208 ଟି ସିଟ୍ ପାଇଥିଲା ।
3 Total Count